สาระธรรม

ขยายใจให้ใหญ่ขึ้น
   
 

        น้ำพริกไม่ว่าเผ็ดร้อนเพียงใด หากเทลงแม่น้ำ ก็จืดจางลงอย่างรวดเร็ว ฉันใดความทุกข์ไม่ว่ารุนแรงแค่ไหนหากสัมผัสกับใจที่กว้างใหญ่ ก็ย่อมเบาบางลงฉันนั้นเราไม่อาจควบคุมหรือบงการให้มีแต่สิ่งดีๆ เกิดขึ้นกับเราแม้ระมัดระวังหรือทำดีที่สุดแล้ว  ก็ยังมีเหตุร้ายหรือสิ่งไม่พึงประสงค์เกิดขึ้นกับเราอยู่นั่นเอง แต่มีสิ่งหนึ่งที่เราทำได้ก็คือ ดูแลรักษาใจที่เข้มแข็งมั่นคง รวมทั่งขยายใจของเราให้ใหญ่ขึ้น ประหนึ่่งแม่น้ำที่สามารถละลายน้ำพริกหรือพิษทั้งหลายให้เจือจางลง  ใจของเรานั้นสามารถขยายใหญ่ขึ้นได้หากไม่ถูกรัดรึงด้วยความเห็นแก่ตัว หรือความยึดติดในตัวตน

          คนที่คิดถึงแต่ตนเอง จิตใจจะคับแคบ และมีความสุขได้ยาก ต่อเมื่อนึกถึงผู้อื่นอยู่เสมอจิตใจจึงจะขยายใหญ่ และมีความสุขได้ง่ายขึ้น เพราะเห็นความทุกข์ของตนเองเป็นเรื่องเล็กลง ยิ่งให้ก็ยิ่งมีความสุข ทำให้เห็นชัดว่า ความสุขมิได้เกิดจากการมีการเสพเท่านั้น ที่ประเสริฐและยั่งยืนกว่านั้นคือความสุขที่เกิดจากการให้และการเกื้อกูลผู้อื่น

           นอกจากการขยายใจให้ใหญ่ขึ้นด้วยเมตตากรุณาแล้ว ความสุขอันประเสริฐยังเกิดได้จากการฝึกจิตให้รู้จักนิ่งและปล่อยวาง ไม่วิ่งพล่านหาความทุกข์มาใส่ตัว และไม่เก็บอารมณ์อกุศลมาทำร้ายจิตใจ จะทำเช่นนั้นได้ต้องอาศัยสติ คือ ความระลึกรู้ เพื่อปลดปล่อยใจจากความคิดและอารมณ์อกุศลทั้งหลาย สติยังช่วยให้เห็นความจริงของกายและใจ อันเป็นขั้นตอนสำคัญสู่การเกิดปัญญา จนเห็นว่าแท้จริงแล้วตัวกูของกูนั้นเป็นมายาภาพที่จิตปรุงแต่งขึ้นเอง ผลที่ตามมา คือ การคลายความยึดมั่นในตัวกูของกู จนหมดสิ้นซึ่งความเห็นแก่ตัว ถึงตอนนั้นจิตก็จะแผ่กว้างอย่างไร้ขอบเขตราวท้องฟ้าเพราะไม่มีสิ่งรัดรึงอีกต่อไป เป็นภาวะที่สุขและสงบเย็นอย่างแท้จริง

                                พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล

              ยุวพุทธิกสมาคมแห่งประเทศไทย  ในพระบรมราชูปกถัมภ์